Milena Pavlović Barili – princeza sveta slikarstva, mode i pesništva


Milena Pavlović Barili, srpska slikarka i pesnikinja, umrla je 6. marta 1945. godine u Njujorku. Smrt je nastupila nakon pada sa konja, najverovatnije od srčanog udara, kao tragični ishod krhkog zdravlja i nezaustavljivo nemirnog duha. Povodom godišnjice njene smrti nastao je ovaj tekst.

Milena je bila jedan od najznačajnijih predstavnika nadrealizma u srpskom slikarstvu. Od 1939. godine živela je u SAD gde je bila ilustrator modnog časopisa ,,Vog” i scenograf i kostimograf u njujorškim pozorištima.

Rođena je u Požarevcu. 5. novembra 1909. godine. Bila je jedino dete požarevačke učiteljice i pijanistikinje školovane na Konzervatorijumu u Minhenu, Danice Pavlović, i poznatog italijanskog kompozitora, muzikologa i pesnika Bruna Barilija, koji je zbog braka sa Danicom primio pravoslavlje.

milena

Školovala se u Beogradu, u umetničkoj školi, a 1926. nastavila školovanje u Minhenu, na Knirr Schule i Akademie der Bildenden Kunste, do 1928. godine. I Knirova i Likovna akdemija u Minhenu bile su poznate kao veoma dobre, ali konzervativne škole koje su negovale pre svega perfekcionizam slikarskog zanata i tradicionalan pristup umetnosti.

Da bi zadovoljila svoju veliku radoznalost i potrebu otvorenog duha za novim izvorima iskustava, oslanjajući se na tu snažnu unutrašnju slikarsku potrebu, Milena odlazi u Španiju odakle potiče serija slika sa temama iz španske svakodnevice, dramatične i strastvene. Slikarsko usavršavanje i umetničku karijeru zatim nastavlja u drugim evropskim prestonicama, prvo u Londonu, zatim tokom više boravka u Parizu i Rimu, gde održava samostalne izložbe družeći se sa istaknutim avangardnim umetničkim ličnostima, slikarima, pesnicima, kritičarima. Istovremeno, izlagala je na grupnim izložbama u Beogradu i Požarevcu zajedno sa našim umetnicima. Samostalno je izlagala u Beogradu i Požarevcu 1928. i 1929, u Parizu 1932. i 1938, u Rimu 1932. i 1937, Firenci 1933, u Njujorku 1940. i 1943, u Vašingtonu 1944. godine.

Četiri faze stilskog razvoja Milene Pavlović Barili 
milena

Prva faza je školovanje, tu se uočava prefinjenost senzibiliteta, talenat, interesovanje za realnost u slici, ali već povezano sa simbolikom i dekorativnošću, najčešće u modnom dizajnu. Druga faza je okvirno od 1932. do 1936, linearani period od kada se prepoznaju snažne vizije i razvijen simbolčki sistem rađen i dalje laganim, ovlašnim, ali sigurnim potezima. Treća faza — ikonografija se naglo razvija unoseći enigmatske kompozicije sa alegorijskim likovima, kombinujući slikarstvo memorije sa antičkim arhitektonskim elementima, renesansnim mizanscenom i kostimima, povezanim sa savremenim likovima gde često ugrađuje i sopstveni lik, povezujući ono što je prolazno i efemerno sa trajnim i večnim. Njeno delo u najvećoj meri crpi iz iracionalnog, sna i velikih majstora istorije umetnosti i drugog talasa nadrealizma. Četvrta, američka faza, naglašeno je nostalgična, sa portretima ličnosti iz visokog društva, kao i serijom posvećenom religioznoj simbolici, te komercijalnim modnim dizajnom kojim je dala doprinos njujorškoj modnoj sceni sarađujući sa vodećim modnim časopisima i časopisima za enterijer – Vogue, Harper’s Bazaar, Town and Country, Glamour, Charm.

Miodrag Protić otkriva Milenu Barili

Milena Pavlović Barili bila je našoj sredini nepoznata sve do sredine 20. veka kada Miodrag Protić, pripremajući fundus za budući MSU u Beogradu, otkupljuje više slika od Milenine majke u Požarevcu, gde se skoro istovremeno radi na osnivanju memorijalne galerije. Protić piše nadahnute eseje o Mileninom stvaralaštvu, zatim njeno slikarstvo analizira i Lazar Trifunovć, tada direktor Narodnog muzeja u Beogradu, a zatim i slavni profesor moderne istorije umetnosti.

milena

Milena sa svojim ocem

Milena je bila odličan portretista. Često je slikala svog oca Bruna Barilija, kao i majku Danicu. Izuzetna je psihološka produbljenost likova, očev nemirni duh i zanesenost kompozitora, kao i majčina senzibilinost, prefinjenost i posvećenost. Takođe, slikala je u ranom periodu i portrete filmskih gulamaca, npr. Rudolfa Valentina, oduševljena izražajnim mogućnostima koje nosi novi filmski medij. Naslikala je portret Gonzalesa, kubanskog pijaniste koji je bio ljubav njenog života, te kasnije i portret supruga, američkog oficira Goselina.

Dovela velika imena u Požarevac

Godine 1943. udala se za Roberta Tomasa Astor Goselina iz Čikaga, koji iz drugog braka ima kći Milenu. Gospođa Malori bila je Milenina prijateljica i mecena u Njujorku, ali i darodavac više Mileninih slika za memorijalnu galeriju u Požarevcu, gde je lično doputovala tokom šezdesetih. Žan Kasu, slavni francuski književnik i levičar sa kojim se Milena družila u Parizu, takođe je dolazio u Požarevac da poseti Mileninu galeriju kada je bio u zvaničnoj poseti Jugoslaviji. Milenini rođaci Barili iz Parme, aristokratske porodica levičarskog opredeljnja, često su i rado posećivali Požarevac tokom šezdesetih.

Milenin doprinos modi

Osim bavljenja slikarstvom i kasnije komercijalnim modnim dizajnom, Milena je radila i rane modne ilustracije, nacrte za pozorišne kostime i za modne kreacije haljina koje su nastale tokom školovanja u Minhenu, te nisu imale komercijalni karakter. Međutim, one već odišu njenim duhom, svedenom stilizacijom i linearnošću secesije, ličnom i umetničkom prefinjenošću i gracioznošću, osećajem za boju i fluidnu formu, kao i posebnim interesom za predstavljanje pokreta.

Pesništvomilena

Tokom celog života bavila se i pesništvom. Objavljivala je poeziju na francuskom i italijanskom u Italiji (1934—1936), gde je dobijala veoma afirmativne kritike. Ikonografija pesama koincidira sa ikonografijom slika, nesvakidašnje vizije, snoviđenja, večna nostalgija i razapinjuća čežnja lutalice, modernog nomada. Neodređenost pesničke slike, između jave i sna, zasnovana je na pokretu muzičke strukture.

Celokupno Milenino stvaralaštvo, njene slike, kao i njene pesme je autobiografsko, ispunjeno osećanjem usamljenosti i izvesne otuđenosti, možda zastrašenosti i lične podeljenosti. Ona je bila svesna da je okružuje preteći svet koji u njoj izaziva anksioznost, nesigurnost i neiskazani, ali sveprisutni strah od prolaznosti, od nepoznanica života, od zla i tame koje nije mogla da izbegne u teškim vremenima sa kojima je bila suočena.

Leave a Comment